Anh A vào team bạn 18 tháng trước. Một trong ba người giỏi nhất. Tuần này, anh ấy nộp đơn nghỉ.
Bạn ngạc nhiên. Đồng nghiệp ngạc nhiên. Cấp trên hỏi: “Sao em không thấy gì?”
Sự thật còn phũ hơn: bạn đã thấy. Bạn đọc sai.
Ba dấu hiệu thường bị đọc sai
Dấu hiệu 1: Cuộc họp im hơn
Trước đây anh A là người thường xuyên đề xuất trong họp. Quý vừa rồi, anh ấy im hơn. Bạn đọc thành: “À, anh đang bận quá nên đỡ tham gia.”
Đọc đúng: anh ấy đang thu mình lại, giữ sức cho riêng mình. Người sắp rời team luôn rút lòng nhiệt thành về trước, rồi mới rút chân đi sau.
Còn chịu đề xuất nghĩa là còn tin vào tương lai của team. Khi đã mất niềm tin đó, đề xuất là thứ biến mất đầu tiên.
Dấu hiệu 2: Không còn đặt câu hỏi về tương lai
Anh A trước đây hay hỏi “6 tháng tới mình làm gì?” hoặc “team mình có kế hoạch gì cho năm sau?”, những câu hỏi về đường dài.
Quý vừa rồi, không hỏi nữa. Chỉ trả lời khi bạn hỏi anh.
Đọc đúng: anh ấy đã có kế hoạch riêng, và trong kế hoạch đó không có team này. Khi một người thôi hỏi về tương lai của team, nghĩa là tương lai đó không còn dính dáng gì tới họ nữa.
Dấu hiệu 3: Trả lời email và tin nhắn chậm hơn
Trước đây anh A trả lời trong 30 phút. Giờ là 4 tiếng. Vẫn trả lời, vẫn đúng việc, nhưng chậm.
Bạn đọc thành: “Anh đang quá tải, dự án nhiều.”
Đọc đúng: anh ấy đã xếp team xuống hàng ít quan trọng hơn trong lòng mình. Trả lời chậm là một cách nói khéo rằng “tôi không còn coi team này là việc cần ưu tiên hàng đầu nữa.”
Vì sao ba dấu hiệu này bị đọc sai
Vì mỗi cái đều có một cách giải thích hợp lý khác. Họp im hơn là đang tập trung. Không hỏi tương lai là đã hiểu rồi. Trả lời chậm là đang bận.
Tách riêng từng dấu hiệu thì đúng là có thể do chuyện khác thật. Nhưng cả ba cùng xuất hiện một lúc, lại kéo dài 2 đến 3 tháng, thì không còn cách giải thích nào khác ngoài: “Người này đang dần rời xa team.”
Một dấu hiệu cứ lặp đi lặp lại, kéo dài theo thời gian, lại đi cùng nhiều dấu hiệu khác, thì đó là tín hiệu thật, không phải chuyện tình cờ.
Vì sao người giỏi nhất rời đi, sự thật phổ biến
Trong 6 năm làm Giám đốc đào tạo ở sàn bất động sản, tôi đã phỏng vấn thôi việc hơn 200 nhân viên sales nghỉ. Người giỏi nhất rời đi vì 1 trong 3 lý do, và không phải vì lương:
(1) Hết được học thêm. Họ đã làm xong những gì team này dạy được. Cấp trên không đầu tư thêm cho họ. Họ rời đi để học tiếp ở nơi khác.
(2) Thấy rõ giới hạn phía trước. Họ nhìn ra mức trần của mình, không phải về lương, mà về những quyết định mà họ sẽ được góp mặt trong 2 đến 3 năm tới. Khi mức trần đó thấp, đó là một lý do để họ ra đi.
(3) Lệch về giá trị. Lúc vào, họ tin team đang đi về hướng X. Bây giờ team đi về hướng Y. Họ không phản đối hướng Y, họ chỉ không muốn đi về đó.
Ba lý do này không lộ ra trong các buổi góp ý định kỳ. Vì người đã tính chuyện ra đi thì thôi không góp ý nữa. Họ lặng lẽ quan sát, và rời đi khi đã nắm đủ điều mình cần biết.
Bạn làm gì khi thấy dấu hiệu
Khi thấy 1 trong 3 dấu hiệu kéo dài 1 tháng, hãy hẹn một cuộc trò chuyện 30 phút. Không phải buổi góp ý. Không phải buổi đánh giá một kèm một.
Một cuộc “anh em ngồi với nhau 30 phút, không có nội dung định trước. Tôi muốn nghe anh đang nghĩ gì.”
Câu hỏi mở đầu tốt nhất tôi từng dùng: “Hai năm tới anh muốn ở đâu? Không phải về vị trí. Về cảm giác.”
Câu này khác hẳn câu “Anh có dự định gì cho sự nghiệp?”. Câu kia hỏi về kế hoạch, còn câu này hỏi về con người mà họ muốn trở thành. Người sắp ra đi thường có sẵn câu trả lời rất rõ cho câu hỏi này, dù chưa từng nói với ai.
Nếu họ trả lời thành thật, bạn còn cơ hội. Hoặc bạn giữ được họ ở lại, hoặc bạn tiễn họ đi một cách tử tế, để họ thành người nói tốt cho team trong 5 năm tới.
Nếu họ né tránh câu trả lời, thì trong lòng họ đã rời đi từ 6 tháng trước rồi. Bạn chỉ là chưa nhận được lá đơn thôi.
Lần này khi anh A nghỉ, đừng nghĩ “sao mình không thấy gì.” Hãy hỏi: “Lần sau, tôi đọc dấu hiệu thế nào để không bỏ lỡ?”
Đó là khác biệt giữa một người quản lý mất người đột ngột, và một người quản lý có 90 ngày để chuẩn bị.
