Đến giờ, có thể bạn đã nghe tôi nhắc đến Tribe nhiều lần, trong livestream, trên Facebook, trên website này.
Nhưng có thể bạn vẫn chưa hiểu rõ Tribe là cái gì. Vì sao lại là cái tên đó. Vì sao tôi không gọi nó là “Trung Coaching” như đa số người làm nghề khác. Vì sao tôi chọn một từ tiếng Anh, Tribe, khi tôi đang phục vụ người Việt.
Hôm nay tôi sẽ kể.
Đây là câu chuyện về một cái tên, năm giá trị, và một định nghĩa về bảo vệ mà tôi tin có thể thay đổi cách bạn nhìn về cộng đồng, về tribe của chính bạn.
Khoảnh khắc tôi nghe câu nói đó
Trong giai đoạn cuối của 5 năm im ắng, mà tôi đã viết riêng trong một bài khác, tôi tình cờ nghe được một câu của Dave Chappelle, diễn viên hài Mỹ.
Chappelle là một trong những danh hài có ảnh hưởng nhất thập kỷ, không phải nhờ những câu chọc cười, mà nhờ những câu rất thẳng thắn anh nói xen giữa các phần biểu diễn. Anh gọi những đồng nghiệp diễn hài độc thoại của mình là “my tribe”. Và anh nói câu này:
“I protect my tribe.”
Tôi bảo vệ bộ lạc của tôi.
Câu đó làm tôi khựng lại. Tôi nghe nó cứ vang đi vang lại trong đầu mình.
Tôi bảo vệ bộ lạc của tôi.
Vì sao câu đó chạm tôi sâu đến vậy
Vì tôi đã mất tribe của mình 5 năm trước.
Tôi đã từng có một đội ngũ. Tôi đã từng tin chúng tôi là một tribe. Tôi đã không bảo vệ được nó. Và nó cũng đã không bảo vệ được tôi.
Câu của Chappelle chạm vào vết thương đó.
Nhưng nó không chỉ khơi lại vết thương. Câu đó còn cho tôi một gợi ý, về thứ tôi đã thiếu suốt 5 năm im ắng, và thứ tôi muốn bắt tay vào xây tiếp theo.
Tôi không cần xây thêm một chương trình. Tôi không cần xây thêm một thương hiệu cá nhân. Tôi không cần thêm người theo dõi.
Tôi cần, và tin rằng nhiều người khác cũng cần, một tribe.
Một nơi mà người ta thật sự bảo vệ nhau.
Định nghĩa “bảo vệ” mà tôi đang nói tới
Tôi cần làm rõ một điều ngay từ đầu. Vì từ “bảo vệ” trong tiếng Việt rất dễ bị hiểu sai.
Bảo vệ, theo nghĩa tôi đang dùng, là cùng nhau đối diện với sự thật, chứ không phải che chắn ai khỏi nó. Là nói cho người ta nghe điều họ cần nghe, chứ không phải điều họ muốn nghe. Là dám va chạm để cùng nhau tốt hơn.
Bảo vệ, theo cách Chappelle dùng, và cách tôi đang xây trong Tribe, có 3 thành phần:
1. Quan tâm thật Bạn thật sự để tâm đến người trong tribe. Không phải để ý kiểu bấm “like” một bài đăng, mà là biết người này tuần này, tháng này, năm này đang vật lộn với chuyện gì. Bạn nhớ. Bạn dõi theo. Bạn nhắn hỏi cả khi chẳng có lý do gì.
2. Thẳng thắn thật Bạn nói thật với người trong tribe, kể cả khi sự thật khó nghe. Bạn không phán xét. Nhưng bạn cũng không nói dối để giữ lòng nhau. Bạn nói cái bạn thấy, bằng tình yêu và bằng sự dũng cảm.
3. Không bộ lọc Bạn không phải che giấu con người thật của mình trong tribe. Bạn không phải gồng lên để “ra dáng thành công”. Bạn không phải giấu đi những lúc yếu lòng. Khi đến với tribe, bạn được phép xuất hiện đúng như con người mình đang là.
3 thành phần này, kết hợp lại, là cái tôi gọi là bảo vệ.
Nó không phải là sự dễ chịu. Nó không phải là chỗ trú ẩn. Nó là một nơi an toàn để bạn được thật, và được thử thách.
Năm giá trị của T.R.I.B.E
Khi tôi quyết định đặt tên cho tổ chức này là Tribe, tôi cũng tự định nghĩa 5 giá trị, mỗi chữ cái là một giá trị.
Đây không phải 5 giá trị tôi nghĩ ra trong một buổi chiều. Đây là 5 giá trị tôi đã thấy thiếu trong cả thập kỷ làm nghề ở Việt Nam.
T: Trust (Tin tưởng)
Tin tưởng không tự nhiên mà có. Tin tưởng được xây, qua từng cuộc trò chuyện, qua từng lần giữ lời, qua từng lần xuất hiện đúng lúc.
Trong Tribe, mọi mối quan hệ bắt đầu từ một điểm chung: Tôi sẽ giữ lời với bạn. Bạn sẽ giữ lời với tôi.
Không có sự tin tưởng, không có gì khác xây dựng được.
R: Resonance (Cộng hưởng)
Cộng hưởng, trong vật lý, là khi hai tần số gặp nhau và làm nhau mạnh lên. Một dây đàn violin tự rung lên khi bạn chơi đúng nốt đó trên một cây violin khác ở gần, vì hai cây đàn cộng hưởng với nhau.
Trong tribe, mỗi người là một tần số. Khi gặp đúng người, bạn được tiếp thêm sức. Bạn thấy mình lớn hơn khi ở cạnh người này. Bạn nhìn thấy phần tốt đẹp nhất của mình hiện lên trong họ.
Tribe không phải một nhóm bất kỳ. Tribe là nhóm những người có thể cộng hưởng với nhau.
I: Inner Game (Trận chiến bên trong)
Đây có thể là giá trị quan trọng nhất.
Đa số cộng đồng đều tập trung vào cuộc chiến bên ngoài: bán hàng, KPI, doanh số, thành công phô ra bên ngoài. Tribe thì khác. Tribe tập trung vào cuộc chiến bên trong: hiểu rõ chính mình, chữa lành những tổn thương trong lòng, và sống thật với chính mình.
Mission của Tribe, câu tôi viết ra để định hướng tất cả, là:
“Đồng hành cùng bạn chiến thắng cuộc chiến bên trong, để sống một cuộc đời trọn vẹn và mãnh liệt.”
Thắng cuộc chiến bên trong, để sống một cuộc đời trọn vẹn và mãnh liệt.
Không phải sống một cuộc đời đáng khoe. Không phải đột phá. Không phải lột xác. Mà là trọn vẹn (đã giải quyết được mâu thuẫn bên trong) và mãnh liệt (dám sống dữ dội với những gì mình tin).
B: Belonging (Thuộc về)
Cảm giác thuộc về, theo nghiên cứu của Brené Brown và nhiều người khác, là một trong những nhu cầu cơ bản nhất của con người. Sau ăn, uống, ngủ, là thuộc về.
Nhưng phần lớn người Việt thành công lại không có cảm giác này. Họ đứng đầu phòng, đứng đầu công ty, đứng đầu ngành, mà vẫn đứng đó một mình.
Tribe là nơi bạn được phép thuộc về, không phải vì chức danh, không phải vì doanh số, cũng không phải vì bạn giúp được ai việc gì. Mà chỉ vì bạn là chính bạn.
Đây là một thứ xa xỉ trong tâm hồn mà tiền không mua được.
E: Empowerment (Trao sức mạnh)
Cuối cùng, Tribe không phải nơi để bạn “được dạy”. Tribe là nơi bạn được trao sức mạnh.
Hai điều này khác nhau rất lớn. “Được dạy” là mối quan hệ trên dưới: tôi biết, bạn chưa biết, tôi nói, bạn nghe và ghi nhận. “Được trao sức mạnh” là mối quan hệ ngang hàng: bạn vốn đã có sẵn thứ bạn cần, tôi chỉ giúp bạn nhìn ra nó và đứng vững trên đôi chân mình.
Tôi không xây Tribe để có thêm học viên dựa dẫm vào tôi. Tôi xây Tribe để rồi mỗi người trong đó tự đứng được trên đôi chân của mình, và quay lại trao sức mạnh cho người khác.
So sánh Tribe với những thứ khác
Có thể bạn đang nghĩ: “Cái này giống nhóm Facebook? Giống một chương trình? Giống một cộng đồng?”
Để tôi làm rõ.
Tribe không phải nhóm Facebook. Nhóm Facebook là một kênh truyền thông. Mọi người theo dõi, like, bình luận, nhưng không thực sự biết nhau. Tribe là một nhóm rất nhỏ, tối đa 20 đến 30 người, biết nhau thật.
Tribe không phải một chương trình. Chương trình có giáo trình, có ngày bắt đầu, có ngày kết thúc, có chứng chỉ. Tribe không kết thúc. Tribe là một mối quan hệ kéo dài, có thể nhiều năm.
Tribe không phải cộng đồng kiểu Mỹ. Trong nhiều cộng đồng coaching, mỗi người trả tiền để được học từ một người ở trên đỉnh. Tribe thì khác, mỗi người trong tribe vừa ở vai trò người được học, vừa ở vai trò người dạy lại, cùng một lúc. Tôi không phải người duy nhất lên tiếng. Ai cũng được lên tiếng.
Tribe gần nhất với một thứ: một bộ lạc thật sự.
Hãy hình dung 30 người trong một bộ lạc cổ. Họ không có Internet. Họ không có sách self-help. Họ chỉ có nhau. Mỗi người biết mọi người. Mỗi người chia sẻ những gì mình có. Mỗi người được bảo vệ, và bảo vệ người khác, qua sự gần gũi và sự thật.
Đó là Tribe tôi đang xây, chỉ là phiên bản cho thế kỷ 21, có thêm Zoom và Zalo.
Vì sao quản lý cấp trung Việt Nam cần Tribe
Sau 7 năm đồng hành với hàng chục quản lý cấp trung, tôi thấy một mô hình rất rõ:
Họ là những người thành công bên ngoài. Có chức. Có thu nhập. Có gia đình. Có nhà.
Họ là những người cô đơn bên trong. Không có ai nói thật với mình. Không có ai nhìn thấy phiên bản thật của mình. Không có chỗ để cởi mặt nạ ra.
Vì sao?
Vì khi bạn lên chức Trưởng phòng, Giám đốc, vai trò của bạn buộc bạn phải gồng mình. Cấp dưới nhìn vào, bạn không thể tỏ ra yếu đuối. Cấp trên nhìn vào, bạn không thể tỏ ra hoang mang. Đồng nghiệp nhìn vào, bạn không thể tỏ ra mình đang tổn thương.
Bạn bè cũ thì không hiểu được thế giới của bạn bây giờ. Trong mắt họ, bạn vẫn là đứa bạn hồi lớp 12, chỉ có điều giờ làm Trưởng phòng. Họ không đủ lời để hiểu được áp lực bạn đang gánh.
Vợ hoặc chồng thì thường có vấn đề của riêng họ. Bạn không muốn chất thêm gánh nặng lên họ.
Vậy bạn nói với ai?
Phần lớn chọn cách không nói với ai. Họ giữ hết trong lòng. Họ nén lại. Họ gồng lên tỏ ra “mạnh mẽ”.
Cho tới ngày họ không gồng nổi nữa.
Tribe sinh ra cho đúng khoảnh khắc đó. Tribe là chỗ bạn có thể tìm đến trước khi không còn gồng nổi nữa.
Câu hỏi đóng, gửi tới bạn
Tôi muốn bạn trả lời 3 câu, không phải trả lời tôi, mà trả lời chính mình:
-
Bạn có tribe không? Không phải nhóm Facebook. Không phải đồng nghiệp. Không phải bạn nhậu. Tribe, theo định nghĩa 3 thành phần (quan tâm thật, thẳng thắn thật, không bộ lọc). Bạn có không?
-
Nếu không có, bạn đang nói với ai về cuộc chiến bên trong của mình? Câu trả lời “Không nói với ai” là câu trả lời phổ biến nhất, và cũng là câu trả lời nguy hiểm nhất.
-
Nếu 5 năm nữa bạn vẫn không có tribe, bạn nghĩ điều gì sẽ xảy ra?
Bạn không cần trả lời cho tôi. Hãy trả lời cho chính mình. Và nếu câu trả lời khiến bạn thấy chông chênh, đừng bỏ qua cảm giác đó. Nó đang muốn nói với bạn một điều quan trọng.
Lời cuối
Tribe không phải một sản phẩm tôi đang bán. Tribe là một niềm tin của tôi về cuộc sống, sau hơn một thập kỷ làm nghề, sau 5 năm im ắng, và sau một câu nói của Dave Chappelle.
Tôi tin con người không sinh ra để sống một mình.
Tôi tin sự thành công bề mặt không thay thế được cảm giác thuộc về.
Tôi tin mỗi người đang đọc bài này đều đang khao khát một tribe ở đâu đó sâu trong lòng, dù họ có thừa nhận hay không.
Và tôi tin, nếu chúng ta bắt đầu xây những tribe nhỏ, thong thả, từng người một, chúng ta có thể thay đổi cách người Việt sống. Không phải bằng cách lên Forbes. Không phải bằng cách kiếm được nhiều tiền hơn. Mà bằng cách thấy mình được người khác nhìn thấy, được bảo vệ, và không còn một mình.
Tribe là thứ tôi đang xây. Tôi chưa biết nó sẽ đi tới đâu. Nhưng tôi biết, sau 5 năm im ắng, tôi nhất định phải bắt tay vào làm.
Thắng từ bên trong - Win your Inner Game
Nguyễn Chính Trung · Founder Tribe
