Năm 2012, tôi trở thành coach cho chương trình POE (Pattern Of Excellence). 13 năm sau, tôi vẫn coach. Và bài học lớn nhất tôi học được lại không nằm ở kỹ thuật.

Cái bẫy của coach mới

Coach mới hay rơi vào một cái bẫy, đó là muốn chứng minh mình giỏi.

Khách hàng kể vấn đề. Coach lập tức nghĩ ra giải pháp rồi nói giải pháp đó ra. Khách hàng gật đầu. Coach cảm thấy mình hữu ích.

Vài tuần sau, khách hàng quay lại và vấn đề vẫn còn nguyên. Vì giải pháp đó là của coach, không phải của họ. Họ không thật sự tin vào giải pháp đó.

Tôi mất 5 năm để hiểu ra điều này.

Sự thật về coaching

Coaching là đặt những câu hỏi đủ khó để khách hàng tự tìm ra câu trả lời của chính họ, chứ không phải là đưa sẵn câu trả lời cho họ.

Một câu hỏi tôi hay dùng:

“Nếu vấn đề này không còn nữa, thì điều đầu tiên thay đổi trong cuộc sống của anh/chị là gì?”

Câu này không có gì cao siêu. Nhưng nó buộc khách hàng phải hình dung thật cụ thể, và thường thì chính trong lúc hình dung, họ nhận ra điều mình thực sự muốn, chứ không phải điều họ nghĩ là mình muốn.

NLP và Tetramap, hai khung tôi vẫn dùng

13 năm qua tôi học nhiều thứ. Nhưng có 2 framework tôi vẫn dùng hằng tuần:

  1. NLP (Neuro-Linguistic Programming), đặc biệt là phần language patterns (các mẫu ngôn ngữ). Hiểu cách ngôn ngữ định hình tư duy giúp tôi nghe ra điều khách hàng đang muốn nói ẩn dưới điều họ nói ra.

  2. Tetramap, gồm 4 nguyên tố Đất, Nước, Gió, Lửa. Đơn giản đến mức ai cũng hiểu, mà vẫn đủ sâu để giải thích được 80% xung đột trong một đội nhóm.

Cả 2 đều không phải là “câu trả lời”. Chúng là bộ câu hỏi tốt hơn.

Bài học muộn

Bài học tôi học muộn nhất là: coach không cứu được khách hàng. Khách hàng tự cứu mình. Coach chỉ giữ không gian.

Cái không gian đó, một nơi không phán xét, không vội vàng, không kèm điều kiện, là thứ hiếm nhất trong cuộc sống bình thường. Đó mới là giá trị thật.