Năm 2012, tôi trở thành coach cho chương trình POE (Pattern Of Excellence). 13 năm sau, tôi vẫn coach. Và bài học lớn nhất tôi học được — không phải về kỹ thuật.
Cái bẫy của coach mới
Coach mới hay rơi vào một cái bẫy: muốn chứng minh mình giỏi.
Khách hàng kể vấn đề. Coach lập tức nghĩ ra giải pháp. Coach nói giải pháp. Khách hàng gật đầu. Coach cảm thấy mình hữu ích.
Vài tuần sau, khách hàng quay lại — vấn đề vẫn còn. Vì giải pháp đó là của coach, không phải của họ. Họ không có buy-in vào giải pháp đó.
Tôi mất 5 năm để hiểu ra điều này.
Sự thật về coaching
Coaching không phải là đưa câu trả lời. Coaching là đặt câu hỏi đủ khó để khách hàng tự tìm ra câu trả lời của mình.
Một câu hỏi tôi hay dùng:
“Nếu vấn đề này không tồn tại nữa, thì điều đầu tiên thay đổi trong cuộc sống của anh/chị là gì?”
Câu này không có gì cao siêu. Nhưng nó buộc khách hàng phải hình dung cụ thể — và thường, chính trong lúc hình dung, họ thấy điều mình thực sự muốn (không phải điều họ nghĩ mình muốn).
NLP và Tetramap — hai khung tôi vẫn dùng
13 năm qua tôi học nhiều thứ. Nhưng có 2 framework tôi vẫn dùng hằng tuần:
-
NLP (Neuro-Linguistic Programming) — đặc biệt là phần language patterns. Hiểu cách ngôn ngữ định hình tư duy giúp tôi nghe ra điều khách hàng đang nói ẩn dưới điều họ nói ra.
-
Tetramap — 4 nguyên tố Đất/Nước/Gió/Lửa. Đơn giản đến mức ai cũng hiểu. Nhưng đủ sâu để giải thích được 80% xung đột trong team.
Cả 2 đều không phải “câu trả lời”. Chúng là bộ câu hỏi tốt hơn.
Bài học muộn
Bài học tôi học muộn nhất: coach không cứu được khách hàng. Khách hàng tự cứu mình. Coach chỉ giữ không gian.
Cái không gian đó — không phán xét, không vội vàng, không kèm điều kiện — là thứ hiếm nhất trong cuộc sống bình thường. Đó mới là giá trị thật.
